Nước Đức mở cửa thâu nhận người di tản

Nước Đức mở cửa thâu nhận người di tản – ©Mathilde Tuyết Trần, France 2015

Một quyết định lịch sử và can đảm của nữ thủ tướng Angela Merkel đã xảy ra.
Đêm ngày thứ bẩy 05-09-2015, vào lúc 01.54 giờ địa phương, quyết định của chính phủ Đức đã được người phát ngôn viên chính phủ, ông Georg Streiter công bố, là nước Đức và nước Áo mở cửa biên giới cho người di tản, một quyết định sẽ có nhiều ảnh hưởng, hậu quả/kết quả trong tương lai. Quyết định này đã được hình thành sau nhiều cuộc trao đổi của nữ thủ tướng Đức Angela Merkel với thủ tướng Hungary, ông Victor Orban và thủ tướng Áo, ông Werner Fayman.

Tại nhà ga xa lửa Bicske ở Hungary, ngày 04.09.2015, đoàn tàu chuyên chở người di tản bị đứng lại vì nước Áo không cho phép chạy qua biên giới Áo_Hung. Cô bé di tản người Syrie giương cao yêu cầu "Chúng tôi muốn đến Đức". Photo: Reuters

Tại nhà ga xa lửa Bicske ở Hungary, ngày 04.09.2015, đoàn tàu chuyên chở người di tản bị đứng lại vì nước Áo không cho phép chạy qua biên giới Áo_Hung. Cô bé di tản người Syrie giương cao yêu cầu « Chúng tôi muốn đến Đức ». Photo: Reuters

Phía Áo, trang mạng Facebook của văn phòng thủ tướng Áo công bố quyết định trong đêm nay, 05-09-2015, công bố nguyên văn như sau « Vì tình hình căng thẳng tại biên giới Hungary, chính phủ Áo và Đức cùng đồng ý chấp nhận cho người di tản được phép vào đất nước của họ. »
Hai nước Áo và Đức cùng với sự hỗ trợ của hội Hồng thập tự quốc tế đang sửa soạn những biện pháp đón tiếp người di tản, mà con số là bao nhiêu thì chưa ai có thể biết được. Hầu như đa số người di tản muốn được định cư ở Đức, nên nước Áo chỉ có thể là một trạm « transit », đón tiếp và cứu trợ bước đầu.
Sự kiện này có tầm vóc chính trị lớn vì đây là lần đầu tiên mà quyết định của bộ máy Bruxelles, của khối Liên minh châu Âu, hoàn toàn mất hiệu quả. Báo chí châu Âu bình luận lên tầm một cuộc chiến tranh lạnh giữa Đông Âu và Tây Âu, mà sự rạn nứt đã có từ những ngày sôi động vì vấn đề nợ công của Hy Lạp.
Sự cứng rắn của khối các nước Đông Âu đồng loạt không chấp nhận tỷ lệ phân chia người di tản cho các nước trong khối Liên minh châu Âu đã khiến cho các nước Tây Âu phải nhận trách nhiệm.
Lời tuyên bố gần đây của nữ thủ tướng Đức Angela Merkel là sẽ không gửi người di tản trả về nơi nhận đầu tiên, có sức hút như kim châm, khiến cho người di tản hăng hái tìm đường vào Đức. Đó là nhận định của chính phủ Hungary.
Nay, hình ảnh hơn 2.000 người di tản trên xa lộ cho đến đêm khuya, cả phụ nữ lẫn trẻ em được bồng, bế, dắt tay…và một người di tản đến từ Pakistan gục chết gần một đường rầy xe lửa tại Budapest vào lúc 21.00 giờ ngày 04-09-2015 đã khiến cho các chính khách phải quyết định, cứu vãn hình ảnh một lục địa châu Âu đang làm ngơ trước tình đồng loại.

Tuyến đường di tản Địa Trung Hải-Nam Balkan xuyên qua các nước Serbie (ngoài EU) để vào nước Hungary (thuộc EU). Quãng đường di tản "cuối cùng" từ Budapest (Hungary) đến München (Đức) xuyên qua nước Áo dài khoảng 650 cây số.

Tuyến đường di tản Địa Trung Hải-Nam Balkan xuyên qua các nước Serbie (ngoài EU) để vào nước Hungary (thuộc EU). Quãng đường di tản « cuối cùng » từ Budapest (Hungary) đến München (Đức) xuyên qua nước Áo dài khoảng 700 cây số đường xa lộ.

Quyết định nói trên sẽ còn làm cho luồng sóng người di tản hiện đang còn ở Hy Lạp, Ý, Macédonie…gấp rút di chuyển về hướng Bắc. Chỉ riêng trong tháng 8 vừa qua đã có hơn 50.000 người di tản dùng tuyến Địa Trung Hải-Nam Balkan để đặt chân lên được Hungary.
Đến đêm hôm qua, 04-09-2015, vào lúc 22.00 giờ địa phương, chính phủ Hungary đã huy động xe bus đi gom góp những người di tản đi bộ trên xa lộ để chở họ đến biên giới nước Áo.
Bộ trưởng bộ Nội Vụ Hungary ông Milan Chovanec đã đề nghị thiết lập những tuyến xe lửa đặc biệt chở thẳng người di tản từ Hungary sang Đức, cụ thể là dùng tuyến xe lửa ngắn nhất từ Budapest đến Berlin (Đức) xuyên qua thủ đô Prague của Tchèque. Đề nghị này giống như một sự kiện trong quá khứ đã được thực hiện vào năm 1989 khi những người di tản từ DDR (Đông Đức cũ) từ Prague được chuyên chở về trở lại khu vực Tây Đức cũ bằng những chuyến xe lửa đặc biệt. Ông Chovanec cũng đề nghị là sẽ chuyên chở người di tản nhanh chóng ra khỏi Hungary mà Hungary sẽ không thực hiện các biện pháp kiểm tra về hộ tịch, nhân thân.
Các nước Đông Âu, cụ thể là Ba Lan, Tchèque, Slovaquie và Hungary đề nghị giúp đỡ thiết lập những chuyến xe lửa đặc biệt để chuyên chở người di tản vào Đức.
Người di tản đến từ các nơi cho biết là hầu hết các trẻ em đều kiệt sức sau khi đã trải qua những chặng đường di tản dài, đầy hiểm nguy đến tính mạng, nhưng tất cả đều sợ phải kẹt lại trong các trại tập trung ở Hungary, nên bằng bất cứ giá nào, phương tiện nào họ cũng muốn rời khỏi Hungary.

Phản ứng của Đông Âu về luồng người di tản

Trước khi có quyết định mở cửa của Áo và Đức, thì cùng lúc với Hungary, nước Tchèque không muốn ngăn cản người di tản Syrie muốn đi đến Đức, nên ngày 02-09-2015 họ cho phép người di tản lên tàu lửa, xử dụng đường xuyên qua Tchèque, giáp giới với nước Đức, để vào Đức. Những người di tản này đã dùng xe lửa đi từ nước Áo, hay nước Hungary, đến Tchèque, rồi từ đây đi thẳng sang Đức.
Vấn đề đặt ra ở đây, là không phải người di tản có quyền được lựa chọn nơi mình muốn đến sinh sống, mà chính các quốc gia muốn thâu nhận người di tản là cơ quan quyết định họ nhận ai, bao nhiêu người và cho phép định cư ở đâu.
Các cơ quan hành chánh, chính trị ở châu Âu, cụ thể là các nước Tây Âu như Đức, Pháp, Anh…, rất chậm chạp trong quyết định về vấn đề di tản.
Các quốc gia này thường nêu lên thỏa thuận DUBLIN III, tức là quốc gia nào, nơi mà người di tản đặt chân đầu tiên đến, phải nhận họ, nếu người di tản tìm cách đi sang một nước thứ hai, thứ ba khác sinh sống, thì người di tản sẽ bị trục xuất trả về cho quốc gia đầu tiên đã thâu nhận.
Đó là nguyên tắc, nhưng tình hình trên thực tế thì khác hẳn.
Luồng người di tản theo đường biển Địa Trung Hải, hay đường bộ Balkan, họ đặt chân đến các nước như Hy Lạp, Ý và Hungary trước, rồi không muốn dừng lại sinh sống ở các nước này, họ tiếp tục ngược lên phía Bắc để đến Đức, hay nước Anh, hai quốc gia được họ yêu thích lựa chọn. Vì thế mới xảy ra tình trạng nóng ở các nước kế cận nước Đức, hay tại Pháp để vượt biển Manche sang nước Anh.
Theo thông tin của các báo chí phương Tây, đặc biệt là của tạp chí Đức Der Spiegel, thì các nước Đông Âu đã có những tuyên bố rõ rệt về vấn đề di tản. Ngày thứ sáu 04-09-2015 có một hội nghị của các thủ tướng các nước Đông Âu tại Prague, thủ đô của Tchèque. Họ cùng đồng ý trên một phương án, đưa hay để cho người di tản đi ra khỏi đất nước họ càng sớm càng tốt, hay tốt hơn nữa, là ngăn chặn ngay tại các biên giới lãnh thổ để người di tản không thể vào được. Hungary đã thiết lập 175 cây số hàng rào kẽm gai dọc biên giới giữa Hungary và Serbie để ngăn chặn người di tản.
Thủ tướng nước Hungary, ông Viktor Orbán chỉ trich quan điểm chính trị về vấn đề di tản của khối Liên minh châu Âu và cho rằng, « Đây không phải là vấn đề của châu Âu, đây là vấn đề của nước Đức. Không người di tản nào muốn ở lại Hungary, tất cả đều muốn đến Đức. » Cộng thêm với những điểm lo ngại khác như là phải có ngân sách trợ cấp cho người di tản, tìm công ăn việc làm, nhà ở, trường học cho họ, bảo hiểm sức khỏe, bệnh tật, hay là lo ngại về những nhân viên tình báo ngầm trà trộn, luôn cả lo ngại về sự khác biệt tôn giáo giứa Hồi giáo và Thiên Chúa giáo…nên các nước Đông Âu không đồng ý với việc phải thâu nhận người di tản.
Nữ thủ tướng nước Ba Lan, bà Ewa Kopacz, cũng không chấp nhận người di tản vì « lý do kinh tế », chính phủ Ba Lan tuyên bố sẽ nhận một con số người di tản do chính phủ Ba Lan ấn định, không chấp nhận một con số do Liên minh châu Âu tại Bruxelles áp đặt.
Chính phủ nước Tchèque, tổng thống Milos Zeman, thuộc đảng Xã Hội, tuyên bố rằng « Không ai mời những người di tản đến. » Tổng thống Tchèque cho rằng, họ có thể nhận người di tản từ Ukraina, đó là những người thích nghi hội nhập trong xã hội mới hơn là người Hồi giáo. Theo ông Milos Zeman, những người di tản đến từ Syrie chỉ là thành phần « di tản kinh tế ».
Ông lo ngại những phần tử IS và khủng bố khác trà trộn trong người di tản. Vào thứ tư 02-09-2015 chính phủ Tchèque, hiện đang tạm giữ những người di tản Syrie trong các trại tập trung, tuyên bố sẽ không gửi họ trả về Hungary, mà sẽ để cho họ đi tiếp đến nước Đức, nơi mà họ muốn đến.
Chính phủ nước Slovaquie tuyên bố rằng, quốc gia của họ không phải là kẻ đã gây ra sự khủng hoảng nhân đạo trên những nước ấy (Libye, Irak và Syrie), nên họ không chấp nhận sẽ bị áp đặt phải thâu nhận và chịu trách nhiệm về những người di tản đến từ những nước ấy, mà họ cho là khả năng hội nhập vào xã hội sở tại hầu như là tối thiểu. Chính phủ nước Slovaquie cho rằng, họ đã có kinh nghiệm với người Roma, một dân tộc không thể hội nhập được. Đồng thời, Slovaquie chỉ muốn thâu nhận những người di tản theo đạo Thiên chúa giáo.
Nữ tổng thống Dalia Grybauskaite của nước Lituanie cho rằng sự áp đặt phải nhận một con số người di tản cho Liên minh châu Âu ấn định là bất công và vô nghĩa lý. Bà Dalia Grybauskaite cho rằng, việc áp đặt tỷ lệ phải thâu nhận không phải là phương cách giải quyết vấn đề, nước Lituanie chỉ thâu nhận những người bị chiến tranh đe dọa mạng sống nhưng không thâu nhận những người muốn sống khá hơn.
Thủ tướng nước Estonie, ông Taavi Roivas, cho rằng chỉ có thể nhận được tối đa 200 người di tản, vì lý do những trách nhiệm quá to lớn đối với người di tản. Bộ trưởng Bộ Xã hội chính phủ nói rõ ràng hơn là họ chỉ nhận những người di tản theo đạo Thiên chúa giáo vì xã hội của họ là một xã hội có văn hóa Thiên chúa giáo. Bất kỳ một người di tản Hồi giáo nào đến đây đều phải bỏ khăn che mặt hay bỏ mặc Burka (áo choàng rộng mầu đen che kín đầu và mặt). Mọi người trong xã hội đều phải được nhìn rõ mặt.
Tại các nước Tây Âu vấn đề khăn che mặt hay mặc Burka luôn là một chủ đề « nóng », gây nhiều tranh cãi, bức xúc trong dân chúng sở tại và luôn cả trong thành phần người di tản Hồi giáo. Dù nhiều nơi có luật cấm tại những nơi công cộng, nhưng trên thực tế rất khó kiểm soát, ngăn cấm hay trừng phạt, một số phụ nữ Ả Rập vẫn thực hiện cách ăn mặc theo Hồi giáo của họ.

Xe lửa không chạy thì đi bộ di tản !

Ngày 04-09-2015 hơn 2000 người di tản, sau nhiều ngày chờ đợi ở nhà ga Budapest, đã lên đường đi bộ, ra xa lộ về hướng biên giới nước Áo. Liên minh châu Âu đưa ra một con số phỏng đoán là 150.000 người di tản hiện đã vào châu Âu. Photo: AP

Ngày 04-09-2015 hơn 2000 người di tản, sau nhiều ngày chờ đợi ở nhà ga Budapest, đã lên đường đi bộ, ra xa lộ về hướng biên giới nước Áo. Liên minh châu Âu đưa ra một con số phỏng đoán là 150.000 người di tản hiện đã vào châu Âu. Photo: AP

Cuối tháng 8, sau mùa nghỉ hè lớn tại châu Âu, tình hình người di tản muốn đến nước Đức ngày càng sôi động thêm, bức xúc thêm. Trên bình diện ngoại giao, nước Đức kêu gọi Hungary phải thực hiện các nghĩa vụ và cam kết, hiệp ước thỏa thuận…nhưng khối các nước Đông Âu chống lại sự phân chia tỷ lệ thâu nhận người di tản của Liên minh châu Âu. Bruxelles không tìm ra được một giải pháp kịp thời nào cả.
Con số khoảng 120.000 người di tản đã đến được các nước Ý, Hy Lạp và Hungary hiện là một bài toán nhức đầu. Chỉ trong vòng 24 tiếng đã có thêm hơn 3.000 người di tản đến được Budapest.
Ngày thứ sáu 04-09-2015, nhiều sự kiện đã xảy ra: những người đã chờ đợi nhiều ngày tại các nhà ga tuyến quốc tế ở Hungary, nhưng xe lửa không chạy vì nước Áo cấm không cho qua biên giới Áo-Hung, đã kéo nhau hàng ngàn người thành đoàn đi bộ về hướng biên giới nước Áo, và những người đã bị chuyển vào các trại tập trung tại Hungary rời trại đi bộ về hướng nước Áo. Họ đi bộ ngay trên cả xa lộ.
Tại hai đảo Lesbos và Kos của Hy Lạp, những người di tản đã đến được nơi đây an toàn tính mạng, muốn tiếp tục cuộc hành trình đến đất liền Hy Lạp để ngược lên phía Bắc Âu, Nhiều cuộc tranh dành, ấu đã đã xẩy ra vì thiếu thốn thực phẩm, chỗ ngủ và nhất là một chỗ trên phà vào đất liền Hy Lạp. Tình hình tại đây rất khẩn cấp.

Tấm ảnh một cậu bé 3 tuổi, tên là Aylan Kurdi, chết đuối, xác tấp vào bãi biển Thổ Nhĩ Kỳ, đã làm nổi sóng trên cộng đồng mạng vào ngày 02-09-2015. Mẹ, và anh trai cũng chết trên biển, chỉ có người cha sống sót.

Tấm ảnh một cậu bé 3 tuổi, tên là Aylan Kurdi, chết đuối, xác tấp vào bãi biển Thổ Nhĩ Kỳ, đã làm nổi sóng trên cộng đồng mạng vào ngày 02-09-2015. Mẹ, và anh trai 5 tuổi cũng chết trên biển, chỉ có người cha sống sót.

Thuyền chở người di tản tiếp tục bị đắm. Ngày thứ năm 03-09-2015, chỉ có khoảng 90 người di tản từ các nước Somalia, Nigeria và Sudan là còn sống sót, được cứu, khi chiếc thuyền của họ, chở khoảng 140 người bị đắm.
Thủ tướng Anh David Cameron, bị chỉ trích khá nhiều về sự cứng rắn cao điểm của ông đối với người di tản tại Pas-de-Calais (Pháp), họ ao ước muốn được vào nước Anh định cư, đã thay đổi thái độ, tuyên bố nhận thêm 4.000 người di tản.
Như để trả lời cho dòng người di tản muốn đến định cư tại Đức, đêm qua, 04-09-2015, một căn nhà của người di tản định cư đã bị châm lửa đốt tại Heppenheim thuộc tiểu bang Hessen, Đức. Một người di tản nhảy xuống từ lầu 2 bị thương nặng, nhiều người khác bị thương vì khói, lửa đã được cứu chữa.
Nhưng nước Đức đã đứng tuyến đầu, helles Deutschland, nhận trách nhiệm thâu nhận làn sóng người di tản, tất sẽ phải có những biện pháp để bảo đảm an ninh xã hội.Tuy nhiên, một bài báo khác của tạp chí Der Spiegel cho biết, là chỉ trong sáu tháng đầu năm 2015, nước Đức đã trục xuất hơn 10.000 người di tản đến từ các nước như Serbie, Kosovo, Macédonie, Bosnie…vì đơn xin tị nạn chính trị của họ không được chấp thuận. Đồng thời, có thêm hơn 12.000 người, đa số đến từ khu vực Balkan, đã tự ý rời khỏi nước Đức để trở về nguyên quán hay di tản đi nơi khác. MTT