Phương cách chính đáng « moi tiền » khách du lịch

Phương cách chính đáng « moi tiền » khách du lịch © Mathilde Tuyết Trần, France 2014

Gửi bạn Kh.

Cho đến nay, nước Pháp đứng đầu thế giới liên tục về khối lượng khách du lịch, cộng thêm khách vãng lai (transit) vào Pháp hàng năm, nhưng về thu nhập từ khách du lịch thì chỉ đứng hàng thứ ba thế giới, sau Hoa Kỳ và Tây Ban Nha. Cho nên, chỉ tiêu chiến lược của Pháp về thu nhập du lịch 2030 là phải vượt qua mức của Tây Ban Nha.
Có nhiều phương cách moi tiền khách du lịch một cách chính đáng mà mọi du khách đều « vui vẻ » trả, không ai có cảm giác « bị lừa », dù là cho ngân quỹ nhà nước Pháp, hoặc cho lợi nhuận tư nhân, mà nhà nước cũng ăn theo thông qua chính sách thu thuế.
Lợi nhuận thâu vào của nhà nước từ nguồn khách du lịch bắt đầu từ tiền lệ phí mua một cái visa nhập cảnh du lịch vào Pháp, cái thuế phi trường, thuế giá trị thặng dư mà người đi du lịch vui vẻ trả khi mua bán.
Họ cứ tưởng mua ở duty free, hay trên máy bay, là không bị thuế, giá rẻ, thật ra, mọi giá bán ở phi trường, trên máy bay đều cao hơn giá thị trường bên ngoài. Phi trường quốc tế nổi tiếng của Pháp Charles-de-Gaulle là một lâu đài bán các sản phẩm sang trọng nhất của nước Pháp, hàng đầu tiên phong là nước hoa và mỹ phẩm, sắc tay, giầy dép, quần áo rồi đến rượu vang, rượu mạnh, sau cùng là thực phẩm đặc sản như phó mát, gan ngỗng, chocolat, bánh kẹo… Cách thiết kế cửa hàng đẹp mắt, sang trọng, ánh sáng tỏa như trên một sân khấu làm cho các món hàng bày biện đập vào mắt người đứng xem. Sự hấp dẫn của món hàng được tăng lên gấp bội chỉ vì cách trang trí, bày biện, chiếu rọi ánh sáng của cửa hàng, làm cho món hàng tăng thêm phần « quý phái ». Không mua không được, tiếc lỡ cơ hội đang đứng ở đây, biết bao giờ mới trở lại lần nữa, thế là ai cũng « phải » mua một món nào đó. Các cửa hàng ăn uống trong phi trường cũng là một nguồn lợi nhuận đáng kể, giá bán thức ăn, nước uống được đội lên gấp hai, gấp ba lần.
Chỉ riêng cho hai loại sản phẩm nước hoa và mỹ phẩm, thống kê INSEE năm 2009 cho biết con số bán hàng lên đến 15, 313 tỷ euros, đem lại số lợi nhuận thương mại là 6,607 tỷ euros. 1
Bước ra khỏi cửa phi trường, khi sử dụng các phương tiện di chuyển công cộng, hay thuê xe tư nhân để vào thành phố là du khách đã đóng góp thêm cho các loại thuế của nhà nước và lợi nhuận của tư nhân. Về đến khách sạn, du khách nộp thêm một loại thuế nữa, thâu trên giá phòng trọ, đó là thuế tạm trú tính theo đêm trọ và theo đầu người. Khách du lịch theo kiểu cắm lều, đi xe nhà ngủ lưu động (Mobilhome, caravane) trong các campings cũng phải nộp loại thuế tạm trú. Khi đi ăn ở nhà hàng, du khách đóng thêm những loại thuế nữa như thuế rượu mạnh, thuế sâm banh, thuế thuốc lá, xì gà…Nói chung, trong tất cả mọi giá cả sản phẩm hay dịch vụ đều có bàn tay vô hình của chính phủ thâu thuế, vì thế những loại thuế này có tên là thuế gián thâu.
Du khách nước ngoài đến Pháp, hay đến thủ đô Paris đều choáng ngợp trước nhiều loại hàng hóa hấp dẫn, có thể kể loại hàng hóa xa xỉ như nước hoa, mỹ phẩm cao cấp, rượu vang, rượu mạnh, nữ trang, sắc tay, giầy dép, đồng hồ, xe hơi…, hàng hóa thông dụng như chăn, gối, ly, tách, gốm sứ, bình hoa…, sản phẩm văn hóa như tranh vẽ, tranh in, ảnh, đĩa nhạc, đĩa phim, lịch treo tường…, hàng hóa lưu niệm như móc chìa khóa, áo thun T-Shirt, nón, cà vát….Nếu hăm hở mua mỗi thứ một ít thì năm ngàn euros tiền mua sắm của một người là vừa đủ.
Đến các điểm vui chơi giải trí như Eurodisney hay Parc Asterix du khách bị móc hầu bao một cách vui vẻ thoải mái, để mua vé vào cửa của từng trò chơi một. Còn nếu vào những lâu đài mua sắm, hay đi dọc những con đường với những cửa hiệu đắt nhất Paris thì nhẹ túi rất nhanh, mà tay xách nách mang ra về. Du khách không có cảm giác bị bóc lột lừa đảo, vì giá các sản phẩm, dịch vụ niêm yết là cho tất cả mọi người, không phân biệt du khách hay dân bản xứ, như tại những quốc gia có hai luồng giá rõ rệt, một dành cho dân bản xứ, một dành cho khách du lịch, khiến cho khách du lịch có ngay cảm giác mình là con bò bị vắt sữa. Tuy thế, người dân thường tại Pháp đều biết và tránh những nơi nhiều du khách mua bán, họ biết chỗ mua sắm với mức giá cả sinh hoạt bình thường.
Ở Pháp, không có Taxi dù, như đi một cuốc từ Bảo tàng Quân Đội về Phố cổ đòi 250.000 vnd, hay đi một cuốc từ góc Nam Kỳ Khởi Nghĩa/Điện Biên Phủ về chợ Bến Thành đòi 600.000 vnd, cũng không có bà bán khoai đòi 50.000 vnd cho ba củ khoai lang luộc, cũng không có người xấn lại cho chụp hình rồi đòi 5 đô la…Trong những khách sạn 4 sao ở Việt Nam, du khách nước ngoài « ở » chung với du khách Việt Nam, và những du khách nội địa này mở tung cửa phòng khách sạn, « phòng » nọ nói chuyện, kêu nhau ơi ới, cười đùa rất vui vẻ với « phòng » kia, con nít thì chạy tới chạy lui rầm rập trong hành lang, du khách nước ngoài làm thinh, nhưng ngạc nhiên về sự không tôn trọng những khách khác, và khi họ biết sự khác biệt của hai luồng giá cho thuê phòng thì người nước ngoài kém vui, vì nhìn những xe nhà bóng loáng sang trọng có tài xế lái của du khách nội địa, thì những người này còn giầu có hơn là người nước ngoài lặn lội từ xa đến.
Lặn lội đường xá xa xôi, chịu khó làm thủ tục du lịch, tốn kém đủ thứ, đến tận Việt Nam ngắm cảnh, ngắm người, thì du khách nước ngoài thường khá thất vọng về phẩm chất hàng hóa bán cho khách du lịch.
Sản phẩm mỹ nghệ Việt Nam có lẽ là loại hàng thích hợp nhất cho du khách, những năm trước, còn thấy những sản phẩm điêu khắc gỗ tuyệt đẹp, tranh vẽ trên gốm, điêu khắc đồng, tranh sơn mài…rất có mỹ thuật, bây giờ thì đa số là hàng chợ, hay hàng giả cổ, phẩm chất rất xấu, không hoàn thiện, mau hư hỏng, cũ kỹ.
Hàng may mặc sẵn bán tại Việt Nam thì khổ áo quần quá nhỏ, quá ngắn, quá chật…du khách với khổ người cao, to, mập…họ chui vào không lọt, giầy dép cũng thế, số giầy lớn nhất cũng còn là nhỏ đối với khổ chân của họ. Áo sơ mi đàn ông bán sẵn cũng quá nhỏ, quá chật cho đàn ông nước ngoài. Nếu có đến thợ may đặt hàng may theo mẫu người lại cũng không mặc được vì người Việt Nam thích mặc ôm sát thân thể, may quần áo chật cứng, đường kim mũi chỉ vòng vo xiêu vẹo, may dối, trong khi người nước ngoài lại chú trọng việc dễ cử động, thoải mái và phẩm chất tốt.
Giá bán hàng xa xỉ ở Việt Nam thì cũng cao bằng các nơi khác trên thế giới, mua thì mất thêm công xách va li đem về. Nhiều loại hàng, trông thì vui mắt, như hàng mã, hàng trang trí, đỏ rực, vàng rực, nhưng không ai mua đem về. Hàng lụa, hàng thêu cũng rất được du khách ưa thích, nhưng cũng bị cản trở bởi khổ áo, khổ quần và phong cách mẫu. Du khách nào đã đến khu vực du lịch Tam Cốc Ninh Bình đều khổ sở với những người bán hàng thêu, hàng chợ, họ đeo cứng cho đến khi nào khách chịu mua rồi cũng không tha, phải mua thêm nữa. Hay nếu không chịu mua ảnh của du khách bị chụp (lén) thì ảnh của họ sẽ bị « phơi » trên giây ở bến đò Tam Cốc để làm « thí dụ điển hình ». Họ đổi tiền giả, bán tiền giả cổ, vì cứ nghĩ khách chỉ đến có một lần rồi thôi, họ giầu quá, để lại cho mình một ít. Cứ như thế chẳng mấy chốc, nhiều người lại giầu có hơn du khách vạn vạn lần.
Người trẻ đi du lịch ở Việt Nam lại càng không biết mua gì đem về làm kỷ niệm. Hình như có mỗi một loại hàng được họ ưa chuộng vì vừa với túi tiền của họ, lại cũng gọn nhẹ, dễ mang đi, đó là những chiếc vòng tay xâu bằng hột đá, hột gỗ, chuỗi thánh giá, tràng hạt…
Trong nhiều năm trời đi khắp đất nước, tôi có trải nghiệm rằng, Việt Nam có những sản phẩm xứng đáng để moi tiền du khách nước ngoài như tranh thêu mỹ thuật, tranh đá quý, điêu khắc gỗ, điêu khắc đồng, gốm sứ Minh Long, rèm lụa thêu Hà Nội, bộ ấm chén uống trà bằng bạc ròng thật, cà phê Tây Nguyên, trà xanh Thái Nguyên nhưng chưa được quy mô hóa một cách xứng đáng và có một chỗ bán hàng trình bày sản phẩm một cách trân trọng như cách làm của Pháp. Và có một điều lạ, Việt Nam đứng trong năm nước xuất cảng hàng hóa làm bằng da sang Pháp, mà du khách đến Việt Nam lại không thấy loại hàng hóa đạt tiêu chuẩn xuất cảng « made in Vietnam » này để mua.

Du khách thế giới, mất công, mất thời gian, chịu nhiều phí tổn để đi đến tận chỗ, đem tiền tiêu thụ đến tận nơi, thăm một nơi nào đó, mua hàng hóa, rồi cồng kềnh tự khuân vác, trả thêm cước phí hành lý phụ trội về đem các món hàng, quà, về nơi chốn xuất phát, đó là hiệu ứng « xuất cảng tại chỗ, không tốn kém » của ngành du lịch, một sự mơ ước kinh tế của nhiều quốc gia trên thế giới.
Có dịch vụ tốt phục vụ du khách và có sản phẩm tốt và mỹ thuật, không cồng kềnh, dễ mang đi mà không bị khó khăn, bán với giá phải chăng, chào mời lịch sự lễ phép, chào ông chào bà, cám ơn ông, cám ơn bà, ông bà ta vẫn nói « tiền nào của nấy », « tiếng chào là đầu câu chuyện », « lời nói không mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau », thì đó phương cách moi thêm tiền của du khách một cách chính đáng nhất và vui vẻ nhất. MTT

PS: MTT chỉ dẫn cho các bạn Việt Nam du lịch ở Pháp để xin lại tiền thuế thặng dư (TVA):

Có hai cách: Cách thứ nhất: khi mua bán, bạn nên mua gộp chung một hóa đơn khoảng 200€ (dưới mức 200€ họ không giải quyết) , trả bằng thẻ tín dụng, và trước khi mua, nên hỏi kỹ cửa hàng là họ có chịu làm hóa đơn xuất cảng cho du khách không. Sau đó, bạn nên cất riêng những hóa đơn và ticket de caisse trong một phong bì, để khi ra phi trường lúc check-in, thì bạn đến văn phòng quan thuế Pháp (bureau de la douane) trình các hóa đơn xin xuất cảng hàng hóa và lấy lại thuế, kèm theo vé máy bay và hộ chiếu. Quan thuế Pháp sẽ đóng dấu chứng nhận xuất cảng lên các hóa đơn. Sau đó, bạn gửi những hóa đơn này đến những cửa hàng bạn đã mua, (bỏ vào thùng thư trong phi trường) họ sẽ chuyển khoản phần thuế giá trị thặng dư được miễn lại cho bạn, nhưng thời gian chờ đợi có khi dài 2,3 tháng.

Cách thứ hai: Bạn vẫn mua gộp chung khoảng 200€ cho một hóa đơn. Sau đó, bạn đến một cửa hàng đổi tiền (change) trên đại lộ Champs-Elysées, « bán » hóa đơn này cho họ. Họ sẽ mua hóa đơn của bạn nhưng họ trừ một số tiền lệ phí, và trả lại phần thuế giá trị thặng dư bằng tiền mặt ngay tại chỗ cho bạn. Bạn có lợi vì lấy lại được ngay một phần thuế, không phải hồi hộp chờ đợi 3,4 tháng như cách thứ nhất, trong khi số tiền bạn chi tiêu trên hóa đơn, có khi chưa kịp rời tài khoản gốc của bạn.

Hiện nay thuế giá trị thặng dư (TVA) tại Pháp là 20%, tức là khi bạn mua 200€, trong đó có 40€ tiền thuế TVA.

Một cửa hàng bán trà trong phi trường tại Pháp. Photo: MTT, FRance 2014

Một cửa hàng bán trà trong phi trường tại Pháp.
Photo: MTT, FRance 2014

MTT_fondueauhomard2014

Lẩu tôm hùm – được thưởng thức một lần thì không thể nào quên !

1Nguồn : Insee-ESANE 2009